Uwagi końcowe

Typowa praca dotycząca optymalizacji heurystycznej powinna zawierać: opis tematyki reprezentowanej przez wybrany algorytm, szczegółowy opis samego algorytmu, pewne informacje techniczne o implementacji (wymagania systemowe, formaty danych wejściowych i wyjściowych, etc.), wyniki eksperymentów przeprowadzonych za pomocą zaimplementowanego algorytmu (których celem było zbadanie jego wybranych właściwości), oraz wnioski wynikające z tych wyników. Tekst pracy kończy oczywiście bibliografia. Wszystko to musi spełniać pewne wymagania specyficzne dla tekstów naukowych. Całość opisana starannie nie powinna przekroczyć 100 stron (włącznie ze stroną tytułową, wszystkimi wykresami, bibliografią, etc.).

Moje subiektywne uwagi do planowania procesu tworzenia pracy dyplomowej

Praktyka uczy, że niewykonalne jest napisanie pracy dyplomowej zaczynając na miesiąc przed terminem jej oddania (owszem, też słyszałem te legendy.. Ale proszę poszukać prawdziwych świadectw dotyczących tych przypadków błyskawicznego pisania prac, prawda okaże się wtedy nieco inna. Jak w przedwojennym żarcie: Panie kelner, co można dostać szybko ?.. ). Proces tworzenia pracy wymaga zdecydowanie więcej czasu. Pierwszym miejscem ewentualnego wydłużenia czasu wykonania jest etap przygotowań: tematy prac brane są z międzynarodowych publikacji konferencyjnych lub czasopism naukowych i regułą jest obecność różnego rodzaju niedopowiedzeń lub niejasności w tych publikacjach. W rezultacie niezbędna jest pewna inicjatywa w dotarciu do informacji (szukanie w internecie innych artykułów dotyczących tej tematyki, korespondencja z autorem publikacji) a czasem spora doza kreatywności, jeżeli do informacji tych jednak nie uda się dotrzeć. Do pomyślnego zakończenia tego etapu niezbędna jest też znajomość języka angielskiego, ponieważ prawie wszystkie źródła są napisane właśnie w tym języku.
Planując pracę trzeba też brać pod uwagę, iż po napisaniu kodu i jego gruntownym przetestowaniu dość dużo czasu zajmuje etap eksperymentów. Zwykle zostaje przeprowadzonych dużo więcej eksperymentów niż to, co potem ostatecznie trafia do tekstu pracy – w pracy prezentowane są tylko wyniki najciekawsze i najbardziej znaczące.
Ostatni etap pracy, tj. opisanie tego, co się zrobiło, może również okazać się dłuższym, niż na początku planowano. Wielu autorów tekstów z zaskoczeniem stwierdza, że wyrażenie swoich myśli na papierze jest trudniejsze, niż im się na początku wydawało. W tej kwestii nie da się nic powiedzieć, póki nie przystąpi się do działania: jednym opisanie swojej pracy przychodzi dość lekko, podczas gdy dla innych jest to prawdziwa “orka na ugorze”.

Termin oddania – dla kogo?

Termin oddania pracy stanowi presję dla Państwa, a nie dla mnie. Oznacza to, że praca, która w wyznaczonym terminie nie spełnia wymagań pracy dyplomowej (odpowiednio licencjackiej lub magisterskiej) nie zostanie przeze mnie zaakceptowana do złożenia w żadnym wypadku i niezależnie od wszystkich ewentualnych skutków jakie z tego mogą wyniknąć dla studenta. Pisanie wtedy do mnie listów w stylu:

Ja nie jestem na pierwszym roku. Po tym jak przejrzałam inne prace to naprawde moja jest na dużo wyzszym poziomie. Obejrzałam prace kolegów którzy się już bronili i nie ma porównania do mojej.

jest bezcelowe.

Właściwa perspektywa: praca dyplomowa jako oblężona twierdza

W trakcie przygotowywania tekstu należy ciągle pamiętać, że na koniec, po złożeniu pracy zostaje ona sama na biurku recenzenta i musi się “obronić” bez jakiegokolwiek wsparcia ze strony autora. Oznacza to, że tekst ten musi zawierać spójne i kompletne informacje dotyczące całej wykonanej pracy. Kompletne, czyli nawet te najbardziej oczywiste. Czego nie ma w tekście, tego nie ma w ogóle: nic nie może pozostać w domyśle, a każda informacja związana w sposób istotny czy to z teorią, czy z samym algorytmem, czy też ze sposobem zbierania i prezentacji wyników musi być w tekście pracy umieszczona. Dokładnie odwrotnie jest z informacjami związanymi w sposób nieistotny: dodawanie takich kawałków tekstu na zasadzie “aby było więcej” daje efekt przeciwny do zamierzonego, tj. jest mocnym argumentem na potwierdzenie tezy, że dyplomant nie wie o czym pisze i dlaczego pisze właśnie to co pisze, natomiast zupełnie nie świadczy o jego głębokiej mądrości i szerokim spojrzeniu na analizowane zagadnienie.

Ostatnie dwie pułapki

Kiedy praca jest już gotowa, zaakceptowana przez prowadzącego i został ustalony już jej tytuł..

Tytuł i streszczenie po angielsku

.. zostaje ostatnia rzecz do napisania: tytuł i streszczenie w języku angielskim (oraz oczywiście po polsku – do kompletu). Właściwie jest tutaj tylko jedna wskazówka: zarezerwować dodatkowy czas dla prowadzącego na korektę streszczenia po angielsku. Streszczenie po polsku należy napisać już po korekcie, bazując na zatwierdzonym tekście streszczenia po angielsku, tak aby teksty streszczeń były ze sobą zgodne.

Wpisywanie danych o pracy do APD

Kiedy już nawet teksty streszczeń zostaną ustalone, zostaje ostatnia pułapka do pokonania: wpisanie streszczeń pracy do APD. Problemem są ewentualne znaki nowej linii we wklejanym w odpowiednie okienko tekście. Po przygotowaniu tekstu w Notepadzie przy okazji zapisywania go do pliku txt Notepad sam umieszcza znaki nowej linii na końcach każdej z linijek tego tekstu. Wykopiowanie i wklejenie potem takiego tekstu w polu okienka USOSWeb APD sprawia, że tekst prezentuje się jako “poszarpany” – szerokość linijek w Notepad i APD z reguły nie jest zgodna. Aby tekst wyglądał poprawnie, należy go przygotować (najlepiej w jakimś innym edytorze) jako tekst ciągły, tj. bez ani jednego znaku nowej linii, i taki właśnie tekst można wkleić do właściwego pola w oknie aplikacji APD.
Dobrym edytorem tekstowym, który pozwala łatwo przygotować dłuższy tekst bez znaków nowej linii i nie robi w nim sam żadnych dodatkowych zmian, jest np. Notepad++.